Polish to Polish: Lesson 14 (Dzieci)

We're back, so to listen to our new podcast click here

Polish to Polish: Lesson 13 (Przesądy)

Lesson 13 couldn't be on time obviously! So we talk today about superstitions in Polish culture.

Polish to Polish: Lesson 12 (Andrzejki)

A week ago was 29th of November - Andrzejki. Do you know what Andrzejki is all about?

Polish to Polish: Lesson 11 (Przeciętny Polak)

Today we talk about avarage Poles. What do they eat? What's their favourite colour? And other really strange statistics.

Download from here.

Polish to Polish: Lesson 10 (Kuchnia polska)

Today we talk about Polish cuisine.

To download click here.


Here are some interesting links with Polish recipes. And below you will find Anna’s recipe for „Pierogi ruskie”.

http://www.dobrakuchnia.com/index.php?option=com_content&task=view&id=161&Itemid=98

http://www.barszcz.pl/przepisy.html

http://ugotuj.to/przepisy_kulinarne/2,87561,,Kotlet_schabowy,,52084007,9495.html

Pierogi ruskie
Pierogi ruskie are dumplings everyone in Poland knows. It takes some time to prepare them. Actually, I have an impression that in Poland you make them to keep children busy. Ask your friends – wasn’t “lepienie pierogów” the first thing they were allowed to do in the kitchen? It was for me.
There are probably as many recipes as many Polish families, but I prepare them the way my grandma taught me, which is:
Ingredients:
for the pastry:
• Flour (one glass)
• Egg (1)
• 1/2 teaspoon salt or even less
• Warm water (1/3 of a glass or even less)

for the filling:
• One onion
• Mashed potato (cold)
• Butter
• Salt and pepper
and
• Twaróg (now, if you have any Polish shop nearby, just go there and ask for “twaróg” or “biały ser” – two names for the same thing; but I have recently discovered that it’s actually called “curd cheese” in English and you can buy it in any supermarket)

Cut onion and fry it in butter until soft. Add to potatoes and cheese, season and mix well.
Mix flour and salt.
Add egg and water to make dough that won’t be too soft, too hard, too sticky…
Knead. Keep dough soft. Do it quickly before it dries. When you think it’s ready cut it with a knife – if it has tiny bubbles of air inside it’s fantastic. If not, sigh and continue (my grandma’s dough would always have them, so I keep checking if mine has, but it tends not to have them. Well – pierogi are still fine without them. But the dough just SHOULD have those silly bubbles in it).
Roll dough thin (very thin in my granma’s version, and not so thin at all in mine, but I keep trying)
Cut out round pieces with open end of glass.
Put some filling in the middle and fold in half to make a semi-circle.
Press edges together firmly ensuring no holes or filling are at the edges. If you dough is too dry, you can cheat a bit and touch edges with water, so that they are more sticky.
This part is called “lepienie pierogów” and it takes ages and it’s fun!
Put them into rapidly boiling salted water (don’t put too many as they tend to stick and it’s a disaster then).
Cook them for 3 minutes counting from the moment they all float (!!!).
You can serve them with butter or a little bit of fried bacon or fried onions or any sauce you want or… with sugar and cream (I do know people who eat them this way!). You can also fry them, so that they are more crispy.
And – although I would prefer not to tell you – there are people who add mint to the filling (the same people who eat pierogi with sugar). I personally think it’s just STRANGE, but well… just to keep you informed. But if you feel like checking the version with mint don’t tell me I didn’t warn you: It is really strange.

Polish to Polish: Lesson 9 (Wakacje)

In this Bloggy Polish to Polish podcast we are talking about holidays.
As we are planning holidays ourselves there will be some silence at Bloggy Polish for a while :)

Click here to download.

Polish to Polish: Read to Learn (Kochanowski)

Jan Kochanowski urodził się w 1530, a zmarł w 1584 roku. Jest najbardziej znanym polskim poetą epoki renesansu. Bywa nazywany „ojcem poezji polskiej”, co jest dużym uproszczeniem, ponieważ polska poezja istniała już w czasach średniowiecza. Na pewno jednak był świetnym twórcą, jednym z najlepszych polskich poetów.
Jan Kochanowski znany jest chyba najbardziej ze swoich Trenów, Pieśni i Fraszek.
Treny Kochanowskiego to utwory opłakujące jego córeczkę, Urszulę, która zmarła jako dziecko.
Pieśni to tom utworów nawiązujących do Carmina Horacego.
Fraszki to zbiór krótkich wierszowanych utworów, zwykle żartobliwych i ironicznych o celnej puencie. Kochanowski pisał też jednak fraszki na poważne, filozoficzne tematy takie jak śmierć czy sens ludzkiego życia.
Jedną z bardziej znanych fraszek Kochanowskiego jest fraszka: Na zdrowie, której pierwszy fragment zna chyba każdy:

Szlachetne zdrowie,
Nikt się nie dowie,
Jako smakujesz,
Aż się zepsujesz.

Polish to Polish: Read to Learn (Chopin)

Fryderyk Franciszek Chopin jest jednym z najbardziej znanych Polaków na świecie. Urodził się w 1810 roku w Żelazowej Woli, a zmarł w 1849 roku w Paryżu. Był synem spolonializowanego Francuza i zwykle posługiwał się francuską wersją nazwiska „Chopin”, jednak czasami używał też polskiego zapisu tego nazwiska „Szopen” i w Polsce nadal czasami używa się tej potocznej formy nazwiska.

Jego przyjaciółka George Sand mówiła o Chopinie, że był jeszcze bardziej polski niż sama Polska. Chopin przyjaźnił się z wielkimi polskimi poetami okresu, między innymi z Norwidem. Niezwykle przeżywał też wydarzenia polityczne w Polsce, które były wtedy dość smutne. Bardzo przeżył tragedię Powstania Listopadowego i uważa się czasem, że to po tym wydarzeniu jego utwory stały się bardziej dramatyczne i emocjonalne.

Nazywany bywa „poetą fortepianu”, ale wydaje się, że nie zdawał sobie sprawy ze swojej wielkości. Gdy gazety pisały o nim, że jest polskim Mozartem, podobno uważał, że to nonsens.

Polish to Polish: Read to Learn (Rej)

Mikołaj Rej – urodził się w 1505, a zmarł w 1569 roku. Tradycyjnie (choć niezgodnie z prawdą) jest uznawany za ojca literatury polskiej i za pierwszego twórcę w tym języku. Najbardziej znany cytat z jego twórczości brzmi:
Polacy nie gęsi, iż swój język mają.
Cytat ten według tradycji ma świadczyć o tym, że Rej chciał pisać po polsku i pokazać, że jest to język literacki. Tak naprawdę jednak język polski był już wcześniej wykorzystywany jako język literacki, a pierwsza książka wydrukowana w języku polskim nie była autorstwa Reja, tylko Biernata z Lublina. Był to modlitewnik pod tytułem Raj duszny wydrukowany w 1513 roku w Krakowie.
Rej był twórcą renesansowym, głosił potrzebę edukacji połączonej z życiem w zgodzie z naturą. Jego teksty pełne są błędów i wulgarnych słów, ale nie wiadomo, czy rzeczywiście był tak nieuczony, czy też udawał, starając się stylizować na człowieka prostego.

Polish to Polish: Read to Learn (Pan Tadeusz)

„Pan Tadeusz” jest jedną z najbardziej znanych w Polsce książek. Ta epopeja narodowa została napisana przez Adama Mickiewicza w XIX wieku w Paryżu. Opowiada o wydarzeniach we dworku szlacheckim tuż przed wkroczeniem do Rosji wojsk Napoleona. Odmalowuje polską wieś, dawne zwyczaje szlachty, ich problemy i perypetie. Nie brakuje tu wątków romansowych, opisów bitew i humoru. Choć wiele napisano w Polsce o „Panu Tadeuszu” wydaje się, że przede wszystkim jest to nostalgiczna podróż w świat dzieciństwa oraz wyraz tęsknoty za ojczyzną. Warto pamiętać, że Polska nie istniała wtedy na mapie politycznej świata, a Mickiewicz przebywał na emigracji.
Chyba każdy Polak zna pierwsze wersy tego poematu:

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie;
Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie,
Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie
Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

Polish to Polish: Lesson 8 (Interent)

Download


słówka:
addiction = uzależnienie
addicted = uzależniony
website = strona internetowa
pożyteczne = useful
browser = przeglądarka
check email = sprawdzać mejle
to have access = mieć dostęp

ciekawe strony:
gazety polskie:
http://www.gazetawyborcza.pl/0,0.html
http://www.dziennik.pl/
http://olivia.pl/


biblioteka internetowa
http://www.pbi.edu.pl/index.html

śmieszne strony
http://users.v-lo.krakow.pl/~mumu/
http://www.kantata.fe.pl/

Polish to Polish: Read to Learn (Spacer po Gdańsku)

Trójmiasto jest duże i można w nim spędzić całe miesiące tylko zwiedzając. Ale jeśli ma się zaledwie kilka godzin, miło jest przejść się po starym mieście. Na przykład zacząć spacer przy Bramie Wyżynnej, która kiedyś prowadziła do miasta (trudno w to dziś uwierzyć, bo teraz to sam środek centrum Gdańska). Zaraz za Bramą jest Katownia, straszne miejsce, w którym torturowano i skazano wielu ludzi. Potem można przejść przez Złotą Bramę na ulicę Długą, czyli główną ulicę gdańskiego starego miasta. Tuż za Bramą, na prawo jest dom Uphagena, który jest na prawdę piękny w środku. Ulica Długa doprowadzi nas aż do fontanny zwanej Neptunem. Tuż obok Neptuna jest Dwór Artusa, gdzie też warto zajrzeć. Kiedy stoi się przed Dworem Artusa, można zobaczyć aż trzy Neptuny na raz, jeśli dobrze się rozglądać. Potem można iść dalej Długą, przejść przez Zieloną Bramę i już jesteśmy nad Motławą. Tu skręcamy w lewo i widzimy najbardziej charakterystyczny widok Gdańska – gdański Żuraw. Idziemy wzdłuż Motławy i szybko skręcamy w lewo w Bramę Mariacką, za którą jest jedna z najpiękniejszych uliczek w Gdańsku – ulica Mariacka. Uliczka ta (najpiękniejsza wieczorem, kiedy oświetlają ją latarnie) doprowadzi nas do Bazyliki Mariackiej, którą warto zwiedzić w środku. Jeśli stojąc przed Bazyliką od strony ulicy Mariackiej, skręcimy lekko w prawo znajdziemy się na jednaj z najmniejszych uliczek w Gdańsku. Tu na prawo nad drzwiami do plebani zobaczymy dziwną płaskorzeźbę trzech świńskich głów.

Po tak intensywnym spacerze dobrze jest napić się czegoś w jednej z kawiarni. Na przykład w Pikawie na ulicy Piwnej, albo w Czekoladowni tuż obok. Gdy już odpoczniemy i pójdziemy dalej ulicą Piwną, znajdziemy się przed Wielką Zbrojownią.

Polish to Polish: Sing to Learn

For all those who are now in London and were hoping for a nice weather on Bank Holiday.



Starsi Panowie
"W czasie deszczu dzieci się nudzą"

W czasie deszczu dzieci się nudzą, to ogólnie znana rzecz.
Choć mniej brudzą się i mniej trudzą się, ale strasznie nudzą się w deszcz.

Do flaszeczek złapią muszek, wypuszczają puch z poduszek,
Żyletkami krając je i śpiewając słowa te:

W czasie deszczu dzieci się nudzą, to ogólnie znana rzecz.
Choć mniej brudzą się i mniej trudzą się, ale strasznie nudzą się w deszcz.
Milusińscy.

Nie pogardzą również gratką, by drzemiącym dopiec dziadkom,
Podpalając brody im wraz z refrenem cichym tym:

W czasie deszczu dzieci się nudzą, to ogólnie znana rzecz.
Choć mniej trudzą się i mniej brudzą się, ale strasznie nudzą się w deszcz.

Nie raz też i cała chatka zajmie się od brody dziadka,
A choć ją ugasi straż, czy to stąd nie płynie aż:

że w czasie deszczu dzieci się nudzą, to ogólnie znana rzecz.
Choć mniej brudzą się i mniej trudzą się, ale strasznie nudzą się w deszcz.

Więc tu trzeba by zalecić: w czasie deszczu nie mieć dzieci,
a już jesli one są, to uważać strasznie bo:

W czasie deszczu dzieci się nudzą, to ogólnie znana rzecz.
Choć mniej brudzą się i mniej trudzą się, ale strasznie nudzą się w deszcz.
Milusińscy

Polish to Polish: grammar :)

If you really feel that you have to see it all in English - there you go:

Polish Grammar in a Nutshell by Oscar E. Swan

Polish to Polish: Read to Learn (Witkacy)

As after the text about Zakopane we were asked who Witkacy was, here it is:

Witkacy to pseudonim Stanisława Ignacego Witkiewicza – polskiego malarza, fotografa, pisarza, dramaturga i filozofa. Witkacy urodził się w 1885 roku w Warszawie. Jego ojciec był malarzem i pisarzem i to on zajmował się edukacją syna.

Witkacy był tak wszechstronny, że trudno w skrócie opisać, czym się zajmował. Jego teorie dotyczące sztuki, a w szczególności teatru, wpłynęły na teatr Tadeusza Kantora. Jego malarstwo jest nadal fascynujące i przerażające. Jego sztuki, na przykład Szewcy, są wciąż aż zbyt aktualne.

Jedną z jego obsesji był ślepy tłum i to, jak łatwo nim manipulować. Był świadkiem rewolucji październikowej w Rosji i z przerażeniem obserwował narodziny nazizmu w Niemczech.18 września 1939 roku, po inwazji armii sowieckiej Witkacy popełnił samobójstwo. Jego przyjaciółkę, która także próbowała się wtedy zabić, udało się uratować. Scena samobójstwa Witkacego pojawia się w książce Stefana Chwina Hanemann.

Polish to Polish: if you feel really brave :)

If you feel like trying to read something longer, we recommend "Opowieści mojej żony" by Mirosław Żuławski. It's a really lovely book and it's free in the Internet (with a glossary!).

Polish to Polish: Lesson 7 (Daty)

Reading dates in Polish is not the easiest thing in the world. Have a look at our quick explanation, read and listen to the text about Polish history and you will see it's all doable :)

There are three basic situation:

1) w 1999 roku
(only year)
w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym dziewiątym roku

you keep first two words in Nominative (Mianownik) and last two you put into Locative (Miejscownik)

2) w 07.1981 roku
(month + year)
w lipcu tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego pierwszego roku

put the month into Locative (Miejscownik), keep first two words of the year in Nominative (Mianownik) and last two you put into Genetive (Dopełniacz)

3) 10.09.1981 roku
(day + month + year)
dziesiątego września tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego pierwszego roku

put the day, the month and last two numbers of the year into Genetive (Dopełniacz)

That's the theory. Now, listen to the text and see how it sounds!

Here

or there:

Polish to Polish: Read to Learn (Bardzo krótka historia Polski)

Prawdę powiedziawszy, już przed Konstytucją Trzeciego Maja nie było najlepiej. W 1772 roku nastąpił pierwszy rozbiór Polski – Rosja, Prusy i Austria zabrały Polsce część ziem, a Polska była bardzo słaba i nie mogła się bronić. W 1793 roku nastąpił II rozbiór Polski, w którym brały udział Prusy i Rosja. W 1794 roku miała miejsce insurekcja kościuszkowska – Polacy próbowali zaprotestować przeciw inwazji Prus i Rosji, ale ponieśli klęskę, a niecały rok później, w 1795 roku nastąpił III rozbiór Polski. Na ponad sto lat Polska zniknęła z mapy świata.

W tym czasie przez osiem lat istniało Księstwo Warszawskie stworzone przez Napoleona, ale poza tym okresem Polska nie istniała jako państwo. Polacy próbowali zmienić tę sytuację dwoma powstaniami: w 1830 roku wybuchło Powstanie Listopadowe, a w 1863 – Powstanie Styczniowe. Żadne z nich nie przyniosło jednak wolności. Dopiero w 1918 roku powstała II Rzeczpospolita, w której urzędowym językiem był język polski, a walutą złoty polski. Od 1939 roku Polska okupowana była przez III Rzeszę i Związek Radziecki, a po wojnie powstała Polska Rzeczpospolita Ludowa, czyli tak zwany PRL.

III Rzeczpospolita to nieformalna nazwa Polski po 1989 roku, to jest po dacie wyznaczającej koniec komunizmu w Polsce.

Polish to Polish: Read to Learn (Bardzo krótka historia Polski)

Bardzo krótka historia Polski

Historia Polski – jak historia każdego miejsca na ziemi – jest długa i skomplikowana. Są jednak pewne daty i wydarzenia, o których dobrze jest wiedzieć, choćby dlatego, że zna je każdy Polak.
Pierwszą ważną datą w naszej historii jest „chrzest Polski”. W 966 roku Mieszko I przyjął chrzest i po tym wydarzeniu na ziemiach polskich nastąpiła stopniowa chrystianizacja.
Pierwszym królem, tj. koronowanym władcą Polski, był syn Mieszka I – Bolesław Chrobry. Ze skomplikowanej historii, która następuje po koronacji Bolesława Chrobrego, przeciętny Polak pamięta tylko jedną datę – 1410. W tym roku miała miejsce jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy – bitwa pod Grunwaldem między zakonem Krzyżaków a połączonymi siłami polskimi, litewsko-ruskimi i ich sojusznikami. Co najważniejsze (dla Polaków), wygrały wojska pod dowództwem króla polskiego – Władysława II Jagiełły.
Potem historia jeszcze bardziej się komplikuje, więc żeby skoncentrować się na wydarzeniach pozytywnych, warto wspomnieć datę 3 maja 1791, kiedy to uchwalono w Polsce Konstytucję. Była to pierwsza konstytucja w Europie i druga na świecie. Potem było już tylko gorzej…

(ciąg dalszy nastąpi)

Polish to Polish: Read to Learn (Zakopane)

Zakopane to miasto w Tatrach, na południu Polski. Jest niewielkie, ale niezwykle popularne wśród Polaków. Czasami bywa nazywane zimową stolicą Polski. Jeżeli ktoś lubi jeździć na nartach, zna Zakopane jak własną kieszeń. Zimą ci, którzy mieszkają blisko, na przykład w Krakowie, jadą do Zakopanego w każdy weekend. Jednak także wiosną, latem i jesienią Zakopane ma swój urok. Przede wszystkim spacery po górach są naprawdę wspaniałe, a widoki piękne. Ale i samo miasteczko jest śliczne i ma bardzo charakterystyczną, góralską architekturę. Amatorzy zakupów mogą zawsze pójść na Krupówki, czyli najbardziej znaną ulicę Zakopanego, a ci, którzy lubią dobre jedzenie, na pewno znajdą tam odpowiednią dla siebie restaurację. Bez względu jednak na to, do jakiej restauracji się pójdzie, nie można nie zjeść w Zakopanem oscypków, czyli twardego wędzonego sera z mleka owczego, i nie napić się grzanego piwa z przyprawami.

Pod koniec XIX wieku Zakopane było modnym miejscem dla artystów. Nadal czuje się tu artystyczną atmosferę i można pójść do teatru założonego z inicjatywy Witkacego.